Μετά την απροθυμία πολλών παραδοσιακών συμμάχων των ΗΠΑ να εμπλακούν στον πόλεμο κατά του Ιράν, ο Ντόναλντ Τραμπ απειλεί για άλλη μια φορά να αποσύρει τις ΗΠΑ από το ΝΑΤΟ.  

«Δεν στάθηκαν φίλοι όταν τους χρειαζόμασταν», δήλωσε σε συνέντευξή του στο Reuters την 1η Απριλίου.  

«Ποτέ δεν τους ζητήσαμε πολλά… η σχέση είναι μονόδρομος». 

Το κόστος της συμμαχίας 

Βεβαίως, η συμμετοχή στο ΝΑΤΟ επιβάλλει κάποιο κόστος στις ΗΠΑ, όπως γράφει ο Άντριου Γκάουθορπ, καθηγητής Ιστορίας και Διεθνών Σπουδών, σε άρθρο του στο The Conversation.

Η Ουάσιγκτον καταβάλλει περίπου 750 εκατομμύρια δολάρια (περίπου 650 εκατομμύρια ευρώ) ετησίως σε άμεσες δαπάνες για τη λειτουργία του οργανισμού, καθώς και περίπου 4 δισεκατομμύρια δολάρια για την Ευρωπαϊκή Πρωτοβουλία Αποτροπής.  

Η πρωτοβουλία αυτή προβλέπει την εκ περιτροπής αποστολή και απόσυρση αμερικανικών δυνάμεων από την Ευρώπη με σκοπό την αποτροπή ρωσικής επιθετικότητας. 

Υπάρχουν επίσης άλλες αμερικανικές δυνάμεις που σταθμεύουν μόνιμα στη Γερμανία και σε διάφορες άλλες ευρωπαϊκές χώρες, συμπεριλαμβανομένου του Ηνωμένου Βασιλείου και της Ιταλίας.  

Για μια παγκόσμια υπερδύναμη που βρίσκει όλο και πιο δύσκολο να διατηρήσει μια ισχυρή στρατιωτική παρουσία σε κάθε περιοχή του κόσμου, αυτά τα κόστη δεν είναι αμελητέα – ειδικά όταν κάποια από αυτά θα μπορούσαν να αναληφθούν από τις ίδιες τις πλούσιες ευρωπαϊκές χώρες. 

Ωστόσο, ταυτόχρονα, είναι δύσκολο να δικαιολογηθεί η πεποίθηση του Τραμπ ότι το ΝΑΤΟ είναι «σχέση-μονόδρομος».  

Οι ΗΠΑ αποκομίζουν πολλά οφέλη από την ύπαρξη του ΝΑΤΟ, το οποίο γενιές Αμερικανών στρατηγικών, στρατιωτικών και διπλωματών έχουν θεωρήσει ότι αξίζει τον κόπο. 

Trump on NATO:

If the “big one” ever happened, I guarantee you they wouldn’t be there.

They made a big mistake. pic.twitter.com/WziC7yPjQo

— Clash Report (@clashreport) March 27, 2026

Η ιστορία γέννησε το NATO 

Μετά τον Α΄ και τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, οι πρόεδροι των ΗΠΑ κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι ήταν απαράδεκτο να επιτρέψουν στην Ευρώπη να κυριαρχείται είτε από επαναλαμβανόμενους κύκλους συγκρούσεων είτε από μια μεμονωμένη εχθρική δύναμη.  

Η αμερικανική οικονομία δεν θα μπορούσε να ευημερήσει χωρίς το διατλαντικό εμπόριο και τις επενδύσεις, και οι ΗΠΑ δεν θα μπορούσαν να είναι ασφαλείς αν ένα από τα μεγάλα κέντρα παγκόσμιου πλούτου και δύναμης βρισκόταν σε εχθρικά χέρια. 

Το ΝΑΤΟ, που ιδρύθηκε το 1949, προοριζόταν να αποτελέσει μια σταθεροποιητική δύναμη που θα απέτρεπε αυτά τα αποτελέσματα.  

Πρωταρχικός σκοπός του είναι η αποτροπή επιθετικών ενεργειών εναντίον οποιουδήποτε από τα 32 κράτη μέλη του, με το Άρθρο 5 της Συμμαχίας να ορίζει ότι μια ένοπλη επίθεση εναντίον ενός μέλους του ΝΑΤΟ θα θεωρείται επίθεση εναντίον όλων. 

Η σταθερότητα της Ευρώπης και η οικονομία των ΗΠΑ 

Ο κόσμος έχει αλλάξει από την ίδρυση του ΝΑΤΟ, αλλά η σημασία της ευρωπαϊκής σταθερότητας για την αμερικανική οικονομία παραμένει.  

Η Ευρώπη αποτελεί βασική αγορά για πολλές αμερικανικές εταιρείες.  

Το 2024, οι ΗΠΑ εξήγαγαν σχεδόν 295 δισεκατομμύρια δολάρια σε υπηρεσίες και 414 δισεκατομμύρια δολάρια σε αγαθά προς την ΕΕ – αριθμοί που συνολικά ισοδυναμούν με περίπου το 80% του συνολικού αμερικανικού αμυντικού προϋπολογισμού εκείνης της χρονιάς. 

Παρέχοντας στις ευρωπαϊκές χώρες σταθερές εγγυήσεις ασφάλειας, το ΝΑΤΟ παραμένει ζωτικής σημασίας για τη διατήρηση της σταθερότητας που στηρίζει αυτή την οικονομική σχέση.  

Αποτρέπει τη Ρωσία από στρατιωτικές εισβολές στην Ανατολική Ευρώπη και τις Βαλτικές χώρες και συμβάλλει στην αποτροπή της καταστροφικής κατάρρευσης σε ευρωπαϊκό πόλεμο που συνέβαινε τόσο συχνά στους αιώνες πριν από την ίδρυση της Συμμαχίας. 

Οι αμερικανικές εγγυήσεις άμυνας σημαίνουν επίσης ότι οι περισσότεροι ευρωπαίοι σύμμαχοι δεν αισθάνονται την ανάγκη να αναπτύξουν το δικό τους οπλοστάσιο πυρηνικών όπλων – ένα βήμα που θα μπορούσε να πυροδοτήσει έναν επικίνδυνο αγώνα εξοπλισμών. 

🚨 BREAKING: NATO SecGen MARK RUTTE will travel to meet President Trump in Washington next week — WSJ

This comes as Trump has been VERY tough on useless NATO allies not pulling their weight

Rutte KNOWS Trump means business and has told off Europe thinking they’re ANYTHING… pic.twitter.com/2sHpybPAf9

Advertisement

— Eric Daugherty (@EricLDaugh) April 1, 2026

Υπεράσπιση των συμφερόντων των ΗΠΑ 

Αυτά τα οφέλη μπορεί να φαίνονται άυλα, επειδή αφορούν κυρίως πράγματα που, από την ίδρυση του ΝΑΤΟ, δεν έχουν συμβεί.  

Ταυτόχρονα, όμως, η Συμμαχία παρέχει και πολλά άμεσα, απτά οφέλη στις ΗΠΑ. 

Για παράδειγμα, το ΝΑΤΟ παρέχει στις ΗΠΑ τα μέσα για να υπερασπιστούν τα συμφέροντά τους σε άλλες περιοχές του κόσμου. 

Μέσω της συμμαχίας, οι ΗΠΑ έχουν πρόσβαση σε ένα δίκτυο στρατηγικά τοποθετημένων ναυτικών, αεροπορικών και χερσαίων βάσεων που μπορούν να χρησιμοποιηθούν για την προβολή ισχύος στη Μέση Ανατολή, την Αφρική και την Κεντρική Ασία.  

Για παράδειγμα, οι ΗΠΑ έχουν χρησιμοποιήσει τη RAF Fairford στο Ηνωμένο Βασίλειο για να υποστηρίξουν επιχειρήσεις στην τρέχουσα σύγκρουση στο Ιράν. 

Οι σύμμαχοι του ΝΑΤΟ συχνά συνεισφέρουν δυνατότητες και σε στρατιωτικές αποστολές των ΗΠΑ, ή εκτελούν καθήκοντα που θα έπρεπε να εκτελέσουν οι ΗΠΑ αν δεν τα έκαναν οι Ευρωπαίοι.  

Δεκάδες χιλιάδες στρατιώτες του ΝΑΤΟ πολέμησαν στο Αφγανιστάν, για παράδειγμα, με περισσότερους από 1.000 από αυτούς να χάνουν τη ζωή τους. 

Ναύτες του ΝΑΤΟ περιπολούν επίσης στον Ατλαντικό Ωκεανό, διατηρώντας τη ροή του εμπορίου. 

Οι εταίροι των ΗΠΑ στο ΝΑΤΟ ενισχύουν επίσης τη συμβολή τους στην ασφάλεια της Αρκτικής, μια βασική απαίτηση της κυβέρνησης Τραμπ.  

Επιπλέον, πολλά μέλη του ΝΑΤΟ διαθέτουν εξειδικευμένες δυνατότητες στον κυβερνοπόλεμο ή στη συλλογή πληροφοριών, τις οποίες οι ΗΠΑ θα δυσκολευόταν να αναπαράγουν. 

Το ΝΑΤΟ παρέχει ένα ενοποιημένο και διαρκές πλαίσιο στο οποίο μπορεί να πραγματοποιηθεί αυτή η συνεργασία.  

Διπλωματική ευκολία

Οι ΗΠΑ δεν χρειάζεται να επαναδιαπραγματεύονται συνεχώς τις αμυντικές τους σχέσεις με καθένα από τα 31 άλλα κράτη μέλη του ΝΑΤΟ. Αντίθετα, όλα τα μέλη της Συμμαχίας επενδύουν σε εξοπλισμό και δυνατότητες που μπορούν να ενσωματωθούν σε ένα κοινό σχέδιο μάχης. 

Τέλος, το ΝΑΤΟ λειτουργεί ως εφαλτήριο για μια ενοποιημένη διπλωματία. 

Χώρες που είναι ευθυγραμμισμένες στις αμυντικές τους πολιτικές είναι πιθανό να είναι ευθυγραμμισμένες και διπλωματικά. 

Έτσι, οι ΗΠΑ διαθέτουν ένα έτοιμο δίκτυο συμμάχων στο οποίο μπορούν να βασιστούν αν αυξηθούν οι εντάσεις με οποιαδήποτε χώρα εκτός ΝΑΤΟ. Και αν η κατάσταση επιδεινωθεί σε σημείο που να φαίνεται πιθανή η σύγκρουση, η συμμαχία παρέχει τη βάση για τον συντονισμό των αυξημένων αμυντικών δαπανών και, τελικά, της πολεμικής δράσης. 

Βέβαια, τίποτα από όλα αυτά δεν σημαίνει ότι το ΝΑΤΟ θα ακολουθήσει απαραίτητα τις ΗΠΑ σε κάθε σύγκρουση.  

Από αυτό ακριβώς προκύπτει και η ένταση στις σχέσεις: όταν οι Ηνωμένες Πολιτείες κινούνται πιο μονομερώς ή επιθετικά, οι σύμμαχοι δεν είναι δεδομένο ότι θα συναινέσουν. 

Είναι ο Τραμπ μόνο λόγια; 

Σε αυτό το πλαίσιο, οι απειλές του Ντόναλντ Τραμπ για αποχώρηση αποκτούν περισσότερο πολιτικό βάρος παρά άμεση πρακτική διάσταση.

Μέχρι στιγμής δεν έχει κάνει ουσιαστικά βήματα εξόδου—κάτι που, άλλωστε, απαιτεί και την έγκριση του Κογκρέσου. Παρ’ όλα αυτά, η ρητορική του, η αποστασιοποίηση από τη συμμαχία και κινήσεις που αμφισβητούν ακόμη και παραδοσιακούς συμμάχους δείχνουν μια χώρα που δεν βλέπει πλέον τον εαυτό της ως δεδομένο πυλώνα της συμμαχίας που η ίδια δημιούργησε. 

Ακόμη κι έτσι, το ερώτημα δεν είναι μόνο αν οι ΗΠΑ θα φύγουν τυπικά από το ΝΑΤΟ, αλλά αν μπορούν να το αποδυναμώσουν στην πράξη χωρίς να αποχωρήσουν. Μια σταδιακή μείωση της δέσμευσης—στρατιωτικής, πολιτικής ή οικονομικής—θα μπορούσε να έχει παρόμοια αποτελέσματα, αφήνοντας τη συμμαχία πιο αδύναμη και τους συμμάχους πιο εκτεθειμένους. 

Τελικά, ίσως το πραγματικό διακύβευμα δεν είναι μια θεαματική αποχώρηση, αλλά μια αργή απομάκρυνση που θα αλλάξει εκ των έσω τον χαρακτήρα της συμμαχίας.