Αυτό που ξεκίνησε ως μια περιφερειακή στρατιωτική σύγκρουση στη Μέση Ανατολή εξελίσσεται πλέον σε μια παγκόσμια οικονομική δοκιμασία χωρίς προηγούμενο. Από τα δεξαμενόπλοια που ακινητοποιούνται στα Στενά του Ορμούζ μέχρι τα εργοστάσια που μειώνουν παραγωγή στην Ασία και την Ευρώπη, ο πόλεμος στο Ιράν επαναχαράσσει τις ισορροπίες της παγκόσμιας οικονομίας.

Η εκτόξευση των τιμών ενέργειας και η πίεση στις εφοδιαστικές αλυσίδες δημιουργούν ένα νέο περιβάλλον αβεβαιότητας που επηρεάζει κυβερνήσεις, επιχειρήσεις και καταναλωτές σε όλο τον κόσμο, αναφέρει η Wall Street Journal στην ανάλυσή της.

Πόλεμος Ιράν: Μια σύγκρουση που μετατράπηκε σε παγκόσμιο οικονομικό σοκ

Ο πόλεμος στο Ιράν έχει προκαλέσει ένα ισχυρό οικονομικό σοκ με επιπτώσεις που ξεπερνούν κατά πολύ τα όρια της περιοχής. Η κλιμάκωση της έντασης στη Μέση Ανατολή έχει πλέον εξελιχθεί σε μια διεθνή χρηματοοικονομική αναταραχή, με αιχμή την εκτίναξη των τιμών του πετρελαίου και την αυξανόμενη αβεβαιότητα στις αγορές.

Στο επίκεντρο της κρίσης βρίσκονται τα Στενά του Ορμούζ, ένας από τους σημαντικότερους ενεργειακούς διαδρόμους παγκοσμίως, από τον οποίο περνούσε περίπου το ένα πέμπτο της παγκόσμιας προσφοράς πετρελαίου. Οι περιορισμοί στη ναυσιπλοΐα και το μπλόκο στα ιρανικά λιμάνια έχουν περιορίσει σημαντικά τη ροή ενέργειας, δημιουργώντας ασφυκτικές συνθήκες στην αγορά.

Η απόφαση για ναυτικό αποκλεισμό των ιρανικών λιμανιών ενισχύει ακόμη περισσότερο τις πιέσεις, αφαιρώντας επιπλέον ποσότητες πετρελαίου από μια ήδη περιορισμένη αγορά και εντείνοντας τις ανησυχίες για παρατεταμένη ενεργειακή κρίση.

Η εκτίναξη του πετρελαίου και η πίεση στα εμπορεύματα

Οι αγορές αντέδρασαν άμεσα. Οι τιμές του πετρελαίου σημείωσαν απότομη άνοδο, καθώς οι επενδυτές προεξοφλούν συνεχιζόμενες ελλείψεις στην προσφορά. Παράλληλα, οι τιμές του αλουμινίου εκτινάχθηκαν σε υψηλό τετραετίας, λόγω του φόβου για περιορισμένη παραγωγή από μια περιοχή που αντιπροσωπεύει περίπου το 10% της παγκόσμιας προσφοράς.

Οι αναλυτές προειδοποιούν ότι οι επιπτώσεις δεν έχουν ακόμη αποτυπωθεί πλήρως. Το ενεργειακό σοκ αρχίζει να διαχέεται σε ολόκληρες εφοδιαστικές αλυσίδες, αυξάνοντας το κόστος παραγωγής σε πολλούς κλάδους της οικονομίας.

Το ενεργειακό σοκ αρχίζει να διαχέεται σε ολόκληρες εφοδιαστικές αλυσίδες, αυξάνοντας το κόστος παραγωγής σε πολλούς κλάδους της οικονομίας

Ευρώπη: Η επιβράδυνση και οι πληθωριστικές πιέσεις

Η Ευρώπη, που ήδη αντιμετώπιζε χαμηλή ανάπτυξη, βλέπει τώρα τις πιέσεις να εντείνονται. Η αύξηση του κόστους ενέργειας επιβαρύνει τη βιομηχανική παραγωγή και τροφοδοτεί τον πληθωρισμό.

Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, προειδοποίησε ότι το παρατεταμένο κλείσιμο του Ορμούζ είναι «ιδιαίτερα επιζήμιο» για την ευρωπαϊκή οικονομία. Οι Βρυξέλλες εξετάζουν μέτρα στήριξης, όπως συντονισμένες αγορές φυσικού αερίου και προσωρινή χαλάρωση των κανόνων επιδοτήσεων.

Η Γερμανία, η μεγαλύτερη οικονομία της Ευρώπης, αναμενόταν να σημειώσει φέτος πραγματική ανάκαμψη της ανάπτυξης για πρώτη φορά από την έναρξη της πανδημίας, χάρη στις δαπάνες που χρηματοδοτήθηκαν από το δημόσιο χρέος. Ωστόσο, κορυφαίοι οικονομικοί αναλυτές της χώρας έχουν πλέον αναθεωρήσει προς τα κάτω τις προβλέψεις τους, από 1,3% σε 0,6% για το τρέχον έτος.

Ασία: Εργοστάσια σε επιβράδυνση και αεροπορικές περικοπές

Στην Ασία, οι επιπτώσεις είναι ήδη ορατές. Οι βιομηχανικές μονάδες περιορίζουν την παραγωγή λόγω του αυξημένου κόστους καυσίμων, ενώ οι αεροπορικές εταιρείες προχωρούν σε περικοπές δρομολογίων εξαιτίας των ελλείψεων στα καύσιμα αεροσκαφών.

Τα αεροδρόμια σε αρκετές χώρες αντιμετωπίζουν δυσκολίες στην προμήθεια των καυσίμων, αναγκάζοντας τις εταιρείες να μειώσουν πτήσεις.

Η Vietnam Airlines και η Asiana Airlines έχουν ήδη προχωρήσει σε αναστολές δρομολογίων, δείχνοντας το εύρος της κρίσης στον τομέα των μεταφορών.

Στην Ιαπωνία, o κολοσσός Toto ανέστειλε τις παραγγελίες για προκατασκευασμένες μονάδες μπάνιου λόγω έλλειψης ναφθάς, ενός κρίσιμου πετροχημικού προϊόντος που προέρχεται από το αργό πετρέλαιο.

«Αυτές οι δευτερογενείς επιπτώσεις είναι γενικευμένες και επηρεάζουν κάθε τομέα», λέει ο Μπλέικ Μπέργκερ, αναπληρωτής διευθυντής της Verve Research, ενός think tank που εξειδικεύεται στη Νοτιοανατολική Ασία.

«Δεν έχει σημασία αν βρίσκεσαι στη Σιγκαπούρη ή στο Μπρουνέι, στην Καμπότζη ή στο Λάος, όλοι νιώθουν τον αντίκτυπο του πολέμου στο Ιράν».

Οι χώρες του Κόλπου αντιμέτωπες με μια ιστορική πίεση

Για τις οικονομίες του Κόλπου, η κρίση είναι από τις πιο σοβαρές των τελευταίων δεκαετιών.

Χώρες όπως το Κατάρ, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και η Σαουδική Αραβία αντιμετωπίζουν ισχυρή οικονομική επιβράδυνση λόγω των διαταραχών στις εξαγωγές ενέργειας.

Οι υποδομές φυσικού αερίου του Κατάρ έχουν υποστεί ζημιές, με τις επισκευές να απαιτούν χρόνια. Το συνολικό κόστος αποκατάστασης των ενεργειακών υποδομών στον Κόλπο εκτιμάται ότι μπορεί να ξεπεράσει τα 25 δισ. δολάρια.

Οι προβλέψεις για το ΑΕΠ είναι δυσοίωνες, με σημαντικές μειώσεις σε όλες τις μεγάλες οικονομίες της περιοχής, επιβεβαιώνοντας το μέγεθος του σοκ.

Συγκεκριμένα, η Capital Economics προβλέπει ότι το ακαθάριστο εγχώριο προϊόν του Κατάρ θα συρρικνωθεί κατά 13% φέτος, αυτό των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων κατά 8% και της Σαουδικής Αραβίας κατά 6,6%. Το ΑΕΠ του Κατάρ συρρικνώθηκε κατά 3,6% κατά τη διάρκεια της πανδημίας το 2020.

ΗΠΑ: Η πολιτική πίεση και το αυξημένο κόστος για τους καταναλωτές

Παρότι οι Ηνωμένες Πολιτείες είναι λιγότερο εκτεθειμένες λόγω της ενεργειακής τους αυτάρκειας, οι καταναλωτές επηρεάζονται άμεσα από την αύξηση στις τιμές καυσίμων.

Ο πρόεδρος Τραμπ αναγνώρισε ότι οι τιμές ενέργειας ενδέχεται να παραμείνουν υψηλές, δημιουργώντας πολιτικό κόστος ενόψει εκλογικής περιόδου. Ο πληθωρισμός στην ενέργεια αρχίζει να μεταφέρεται σε ευρύτερες κατηγορίες αγαθών.

Η παγκόσμια κοινωνική και πολιτική αναταραχή

Οι οικονομικές επιπτώσεις έχουν αρχίσει να μετατρέπονται σε κοινωνική πίεση. Σε αρκετές χώρες καταγράφονται διαμαρτυρίες λόγω της ακρίβειας.

Στην Ιρλανδία, οι αγρότες μπλόκαραν δρόμους και εγκαταστάσεις καυσίμων.

Στην Ινδία, η αύξηση στο κόστος μαγειρικού αερίου προκάλεσε εργατικές κινητοποιήσεις, οδηγώντας ακόμη και σε αυξήσεις των κατώτατων μισθών σε ορισμένες περιοχές.

Στην Ευρώπη, οι πολιτικές ανατροπές αποδίδονται εν μέρει στη δυσαρέσκεια για την ακρίβεια. Για παράδειγμα, οι ψηφοφόροι στην Ουγγαρία χάρισαν μια συντριπτική νίκη στην αντιπολίτευση, βάζοντας τέλος στα 16 χρόνια διακυβέρνησης του πρωθυπουργού Βίκτορ Ορμπάν.

Η Ασία στο επίκεντρο του ενεργειακού σοκ

Στη Νότια Κορέα εγκρίθηκε πακέτο στήριξης άνω των 17 δισ. δολαρίων, ενώ εταιρείες όπως η Asiana και η Vietnam Airlines μειώνουν τις πτήσεις.

Στην Ιαπωνία, η έλλειψη νάφθας επηρεάζει ακόμη και τα νοσοκομεία. Ωστόσο, η πρωθυπουργός της χώρας αρνήθηκε ότι υπάρχει σοβαρή έλλειψη, δηλώνοντας ότι η Ιαπωνία διαθέτει ακόμη αποθέματα νάφθας που επαρκούν για τουλάχιστον τέσσερις μήνες.

Παράλληλα, η βιομηχανία ημιαγωγών σε Κορέα και Μαλαισία αντιμετωπίζει κινδύνους λόγω ελλείψεων ηλίου.

Ένα σοκ με μακροχρόνιες συνέπειες

Οι αναλυτές εκτιμούν ότι ακόμη κι αν ο πόλεμος αποκλιμακωθεί, οι οικονομικές συνέπειες θα παραμείνουν για χρόνια. Οι καθυστερήσεις στις μεταφορές και η ζημιά στις ενεργειακές υποδομές διατηρούν τις τιμές σε υψηλά επίπεδα.

Οποιαδήποτε παρατεταμένη διακοπή στα Στενό του Ορμούζ θα μπορούσε να μειώσει σημαντικά την παγκόσμια ανάπτυξη και να οδηγήσει ακόμη και σε ύφεση σε ορισμένες οικονομίες.

Ο πόλεμος στο Ιράν δεν είναι πλέον μόνο μια γεωπολιτική κρίση, είναι ένας παγκόσμιος οικονομικός κραδασμός που επηρεάζει κάθε πτυχή της διεθνούς οικονομίας.

Σε αυτό το νέο περιβάλλον, η παγκόσμια οικονομία εισέρχεται σε μια φάση αυξημένης αβεβαιότητας, όπου η γεωπολιτική ένταση μετατρέπεται σε μόνιμο οικονομικό παράγοντα — με συνέπειες που θα ξεπερνούν κατά πολύ τη διάρκεια του ίδιου του πολέμου.

Πηγή ΟΤ