Η Ρωσία εξακολουθεί να κερδίζει δισεκατομμύρια από τις εξαγωγές ορυκτών καυσίμων στη Δύση, τα οποία συμβάλλουν στη χρηματοδότηση της πλήρους κλίμακας εισβολής της στην Ουκρανία, που διανύει τον στον τέταρτο χρόνο της.
Σύμφωνα με το BBC, εξάγοντας υδρογονάνθρακες, η Ρωσία έχει κερδίσει τριπλάσια χρήματα σε σχέση με τη δυτική οικονομική βοήθεια που έχει λάβει η Ουκρανία. Τα στοιχεία που παρουσιάζει το βρετανικό δίκτυο δείχνουν ότι οι σύμμαχοι της Ουκρανίας έχουν πληρώσει περισσότερα για τους ρωσικού υδρογονάνθρακές της Ρωσίας απ’ όσα έχουν δώσει για την ενίσχυση της Ουκρανίας.
Ένθερμοι πολέμιοι της Ρωσία επισημαίνουν στο βρετανικό δίκτυο ότι οι κυβερνήσεις στην Ευρώπη και τη Βόρεια Αμερική πρέπει να κάνουν περισσότερα για να εμποδιστεί η τροφοδοσία του πολέμου από τη Ρωσία μέσω του πετρελαίου και φυσικού αερίου της.
Τα ρωσικά έσοδα σε αριθμούς
Τα έσοδα από την πώληση πετρελαίου και φυσικού αερίου είναι το κλειδί για τη διατήρηση της ρωσικής πολεμικής μηχανής σε λειτουργία, τονίζουν.
Ακολουθεί η ανάλυσή τους στο βρετανικό δίκτυο.
Το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο αντιπροσωπεύουν σχεδόν το ένα τρίτο των κρατικών εσόδων της Ρωσίας και περισσότερο από το 60% των εξαγωγών της.
Στον απόηχο της ρωσικής εισβολής, οι χώρες που στηρίζουν την Ουκρανία επέβαλαν κυρώσεις στους ρωσικούς υδρογονάνθρακες. Οι ΗΠΑ και το Ηνωμένο Βασίλειο απαγόρευσαν το ρωσικό πετρέλαιο και φυσικό αέριο, ενώ η ΕΕ απαγόρευσε τις θαλάσσιες εισαγωγές αργού από τη Ρωσία, αλλά όχι το φυσικό αέριο.
Παρόλα αυτά, έως τις 29 Μαΐου, η Ρωσία είχε έσοδα άνω των 883 δισ. ευρώ (973 δισ. $, 740 δισ. £) από τις εξαγωγές ορυκτών καυσίμων από την έναρξη της εισβολής, συμπεριλαμβανομένων 228 δισ. ευρώ από τις χώρες που επέβαλαν κυρώσεις, σύμφωνα με το Κέντρο Έρευνας για την Ενέργεια και τον Καθαρό Αέρα (CREA).
Η μερίδα του λέοντος αυτού του ποσού, 209 δισ. ευρώ, προήλθε από τα κράτη-μέλη της Ε.Ε.
Τα κράτη της ΕΕ συνέχισαν να εισάγουν φυσικό αέριο απευθείας από τη Ρωσία, έως ότου η Ουκρανία διέκοψε τη διαμετακόμισή τού τον Ιανουάριο του 2025. Η διοχέτευση ρωσικού αργού πετρελαίου στην Ουγγαρία και την Σλοβακία δεν διακόπηκε.
Το ρωσικό αέριο εξακολουθεί να διοχετεύεται στην Ευρώπη, σε αυξανόμενες ποσότητες, μέσω Τουρκίας: τα στοιχεία του CREA δείχνουν ότι ο όγκος του αυξήθηκε κατά 26,77% τον Ιανουάριο και τον Φεβρουάριο του 2025 σε σχέση με την ίδια περίοδο του 2024.
Επιπλέον, η Ουγγαρία και η Σλοβακία εξακολουθούν να λαμβάνουν αέριο από ρωσικό αγωγό, μέσω Τουρκίας.
Παρά τις προσπάθειες της Δύσης, το 2024 τα ρωσικά έσοδα από ορυκτά καύσιμα μειώθηκαν μόλις κατά 5% σε σύγκριση με το 2023, με τον όγκο των εξαγωγών τους να μειώνονται μόλις κατά 6%, σύμφωνα με το CREA. Πέρυσι σημειώθηκε αύξηση 6% στα ρωσικά έσοδα από εξαγωγές αργού πετρελαίου και αύξηση 9% σε ετήσια βάση στα έσοδα από το φυσικό αέριο που διοχετεύεται μέσω αγωγών.
Οι ρωσικές εκτιμήσεις λένε ότι οι εξαγωγές φυσικού αερίου στην Ευρώπη αυξήθηκαν έως και 20% το 2024, με τις εξαγωγές υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) να φτάνουν σε επίπεδα ρεκόρ. Επί του παρόντος, οι μισές εξαγωγές LNG της Ρωσίας πηγαίνουν στην ΕΕ, λέει το CREA.
Ο επικεφαλής της εξωτερικής πολιτικής της ΕΕ, Κάγια Κάλλας, λέει ότι η ΕΕ δεν έχει επιβάλει «τις ισχυρότερες κυρώσεις» στο ρωσικό πετρέλαιο και το φυσικό αέριο για δυο λόγους. Πρώτον, επειδή ορισμένα κράτη-μέλη της φοβούνται μια κλιμάκωση της σύγκρουσης.
Δεύτερον, επειδή η αγορά τους είναι «βραχυπρόθεσμα φθηνότερη».
Οι εισαγωγές LNG δεν έχουν συμπεριληφθεί στην τελευταία (17η) δέσμη κυρώσεων κατά της Ρωσίας που εγκρίθηκε από την ΕΕ, η οποία ωστόσο έχει υιοθετήσει έναν οδικό χάρτη για τον τερματισμό όλων των εισαγωγών ρωσικού φυσικού αερίου έως το τέλος του 2027.
Τα στοιχεία δείχνουν ότι τα χρήματα που βγάζει η Ρωσία από την πώληση ορυκτών καυσίμων ξεπερνούν σταθερά το ποσό της βοήθειας που λαμβάνει η Ουκρανία από τους συμμάχους της.
Η δίψα για καύσιμα μπορεί να εμποδίσει τις προσπάθειες της Δύσης να περιορίσει την ικανότητα της Ρωσίας να χρηματοδοτεί τον πόλεμο.
Η Mai Rosner, ακτιβίστρια της ομάδας πίεσης Global Witness, υποστηρίζει ότι πολλές δυτικές κυβερνήσεις φοβούνται ότι η μείωση των εισαγωγών ρωσικών καυσίμων θα οδηγήσει σε υψηλότερες τιμές ενέργειας.
«Δεν υπάρχει πραγματική επιθυμία από πολλές κυβερνήσεις να περιορίσουν πραγματικά την ικανότητα της Ρωσίας να παράγει και να πουλά πετρέλαιο. Υπάρχει υπερβολικός φόβος για το τι θα σήμαινε αυτό για τις παγκόσμιες αγορές ενέργειας», δήλωσε η Mai Rosner στο βρετανικό δίκτυο.
«Παράθυρο στη διύλιση»
Εκτός από τις άμεσες πωλήσεις, μέρος του πετρελαίου που εξάγεται από τη Ρωσία καταλήγει στη Δύση ως προϊόντα καυσίμων σε τρίτες χώρες μέσω του γνωστού «παράθυρου στη διύλιση». Είναι δηλαδή ρωσικό πετρέλαιο που αναμιγνύεται με αργό πετρέλαιο από άλλες χώρες.
To CREA αναφέρει ότι έχει εντοπίσει τρία «πλυντήρια διυλιστηρίων» στην Τουρκία και τρία στην Ινδία που επεξεργάζονται ρωσικό αργό πετρέλαιο και πωλούν το καύσιμο που προκύπτει στις χώρες που έχουν επιβάλει κυρώσεις.
Υποστηρίζει ακόμη, ότι οι χώρες που έχουν επιβάλλει κυρώσεις έχουν χρησιμοποιήσει ρωσικό αργό πετρέλαιο αξίας 6,1 δισεκατομμυρίων ευρώ μέσω τέτοιων «πλυντηρίων».
Αν και το υπουργείο πετρελαίου της Ινδίας επέκρινε την έκθεση τoy CREA ως «παραπλανητική προσπάθεια αμαύρωσης της εικόνας της Ινδίας», ο Vaibhav Raghunandan, αναλυτής του CREA επιμένει ότι «οι χώρες αυτές γνωρίζουν ότι οι χώρες που επιβάλλουν κυρώσεις είναι πρόθυμες να κάνουν τα «στραβά μάτια». Πρόκειται για ένα κενό, το οποίο όλοι γνωρίζουν και είναι απολύτως νόμιμο. Κανείς δεν κάνει ουσιαστικά τίποτα για να το σταματήσει».
«Γέλια στη Μόσχα»
Σύμφωνα με τον πρώην αναπληρωτή υπουργό ενέργειας της Ρωσίας, Vladimir Milov, ο οποίος είναι πλέον ένθερμος αντίπαλος του Πούτιν, «οι κυρώσεις που επιβάλλονται στο εμπόριο ρωσικών υδρογονανθράκων θα έπρεπε να εφαρμόζονταν καλύτερα – καθώς ακόμη και το ανώτατο όριο τιμών πετρελαίου που υιοθετήθηκε από τους G7 «δεν λειτουργεί».
Αν η Ευρώπη και οι ΗΠΑ ήθελαν να σταματήσουν τη Ρωσία θα ασκούσαν πιο ασφυκτική πίεση στον «σκιώδη στόλο των δεξαμενόπλοιων της Ρωσίας που εμπλέκονται στην αποφυγή των κυρώσεων» ενώ όπως υπογραμμίζει ο Raghunandan του CREA, «θα ήταν σχετικά εύκολο για την ΕΕ να εγκαταλείψει τις ρωσικές εισαγωγές LNG».
«Το 50% των εξαγωγών LNG κατευθύνεται προς την Ευρωπαϊκή Ένωση και μόνο το 5% της συνολικής κατανάλωσης φυσικού αερίου [LNG] της ΕΕ το 2024 προερχόταν από τη Ρωσία. Έτσι, εάν η ΕΕ αποφασίσει να διακόψει εντελώς το ρωσικό φυσικό αέριο, θα βλάψει τη Ρωσία πολύ περισσότερο από ό,τι θα βλάψει τους καταναλωτές στην Ευρωπαϊκή Ένωση», δήλωσε στο βρετανικό δίκτυο.
Από την άλλη πλευρά, και η στάση του Ντόναλντ Τραμπ δείχνει ξεκάθαρα ότι δεν έχει σκοπό να βλάψει τον Πούτιν. Όσοι μίλησαν στο βρετανικό δίκτυο καταρρίπτουν τις δηλώσεις Τραμπ ότι «ο πόλεμος με την Ουκρανία θα τελειώσει εάν ο ΟΠΕΚ μειώσει τις τιμές του πετρελαίου».
Όπως δήλωσε ο Ρώσος Milov, «οι άνθρωποι στη Μόσχα γελούν με αυτή την ιδέα, επειδή το μέρος που θα υποφέρει περισσότερο είναι η αμερικανική βιομηχανία σχιστολιθικού πετρελαίου, η λιγότερο ανταγωνιστική από άποψη κόστους πετρελαϊκής βιομηχανίας στον κόσμο».
Όπως τονίζει ο Raghunandan, «το κόστος παραγωγής αργού πετρελαίου της Ρωσίας είναι χαμηλότερο από ό,τι στις χώρες του ΟΠΕΚ όπως η Σαουδική Αραβία, επομένως αυτοί θα πληγούν από τις χαμηλότερες τιμές του πετρελαίου πολύ πριν από τη Ρωσία».
