Στην πράξη, αυτό σημαίνει ότι οι πλατφόρμες όπως Facebook, Instagram, TikΤok και Snapchat θα πρέπει να διακριβώσουν την ηλικία των περισσότερων από 7 εκατομμυρίων χρηστών τους, ώστε να διαπιστωθεί ότι δεν πρόκειται για ανηλίκους κάτω των 15 ετών που χρησιμοποιούν ψεύτικα στοιχεία για να διατηρούν λογαριασμούς. Πώς θα μπορούσε να γίνει όμως αυτό από την 1η Ιανουαρίου του 2027, οπότε και τίθενται σε ισχύ τα μέτρα;

Ελεγχος

Οπως αναφέρουν στο «ΘΕΜΑ» καλά πληροφορημένες πηγές, εδώ οι πλατφόρμες μπορούν να χρησιμοποιήσουν την εμπειρία τους από την Αυστραλία (την πρώτη χώρα στον κόσμο που εφάρμοσε age ban στα κοινωνικά δίκτυα).

Καθώς οι περισσότερες λειτουργούν χρησιμοποιώντας απόλυτα αυτοματοποιημένες διαδικασίες και bots, ακόμα και για την τήρηση των κανονισμών, φαίνεται μονόδρομος η ανάπτυξη ενός αλγορίθμου που θα απαιτεί το δελτίο ταυτότητας (ή άλλο ταυτοποιητικό στοιχείο) από τον κάθε χρήστη, θα διασταυρώνει την ηλικία βάσει της αναγραφόμενης ημερομηνίας γέννησης και θα περιορίζει ή θα δίνει «ελευθέρας» στον λογαριασμό.

Οι ίδιες πηγές εξηγούν ότι οι πλατφόρμες των social media έχουν μπροστά τους όλο το απαιτούμενο διάστημα ώστε να ενσωματώσουν έγκαιρα την επαλήθευση του Kids Wallet ως μέρος της διαδικασίας εγγραφής, αντί απλώς να εμπιστεύονται την αυτοαναφερόμενη ηλικία.

Για τους ήδη εγγεγραμμένους χρήστες, το σχέδιο το οποίο έχει καταρτιστεί από το υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης εδώ και καιρό προβλέπει να ζητηθεί και να διενεργηθεί εκ νέου η επαλήθευση ηλικίας με deadline, το οποίο εκτιμάται ότι θα κινείται περίπου στις 90 ημέρες.

Μετά την παρέλευση αυτού του τριμήνου και, εάν ο χρήστης δεν θα έχει καταφέρει ή θελήσει να αποδείξει ότι δεν είναι ανήλικος, θα βλέπει τον λογαριασμό του στο κοινωνικό δίκτυο να κλειδώνει.

Σύμφωνα με τα υπάρχοντα στοιχεία, το Facebook έχει και θα πρέπει να ελέγξει από 5,1 έως 7,3 εκατομμύρια χρήστες στην Ελλάδα, το Instagram 4,35 εκατομμύρια, ενώ το TikTok αναφέρει ότι έχει 3,87 εκατομμύρια «χρήστες άνω των 18 ετών στην Ελλάδα».

Eπανεπαλήθευση

Για τις περιπτώσεις που θα συνεχίζει να υπάρχει αμφιβολία, αλλά και γι’ αυτούς που θα αρνούνται να έχουν σκαναρισμένο το δελτίο ταυτότητας στη διάθεση των διαχειριστριών εταιρειών των social media που χρησιμοποιούν, είναι πιθανό να εφαρμοστεί μια επιπλέον διαδικασία. Θα πρέπει ο χρήστης να κάνει βιντεοκλήση με εκπροσώπους του κοινωνικού δικτύου που θα διαπιστώσουν εξ όψεως ότι δεν πρόκειται για ανήλικο.

Αυτή η «λύση» εφαρμόστηκε κατά κόρον στην Αυστραλία και… απέτυχε οικτρά, καθώς αποτέλεσε μια δημοφιλή λύση για τους ανηλίκους που ήθελαν να διατηρήσουν την πρόσβασή τους στα social. Μούσι, μουστάκι, γυαλιά μυωπίας, συντηρητικά χτενίσματα και ένα κουρασμένο πρόσωπο ήταν η επιλογή για να πείσουν ότι δεν είναι ανήλικοι και να διατηρήσουν τους λογαριασμούς τους..

Το υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης έχει κάνει σαφές ότι κατά την εφαρμογή του νόμου, και άρα μετά τον Ιανουάριο του 2027, οι πλατφόρμες θα χρειαστεί να προχωρήσουν σε ένα σενάριο «επανεπαλήθευσης ηλικίας» (age re-verification) όλων των λογαριασμών στην Ελλάδα. Αυτό σημαίνει ότι υπάρχει η πιθανότητα οι πλατφόρμες να επανελέγξουν και να ζητήσουν εκ νέου τα στοιχεία ακόμα και χρηστών που παρείχαν στοιχεία επίσημης ταυτοποίησης και επαλήθευσης ηλικίας. Ή, από την άλλη, να τρέξουν «σενάρια».

Ενα σενάριο θέλει να χρησιμοποιούνται από τις πλατφόρμες «φύλακες» Τεχνητής Νοημοσύνης, οι οποίοι θα σκανάρουν 24/7 τις αντιδράσεις στα κοινωνικά δίκτυα και θα αναζητούν patterns συμπεριφορών που θα παραπέμπουν σε ανηλίκους.

Συγκεκριμένες προτιμήσεις σε τραγούδια, καλλιτέχνες, χρήσεις λέξεων ή φράσεων (παράδειγμα το «6-7» που χρησιμοποίησε και ο πρωθυπουργός, απευθυνόμενος στους νέους, όταν ανακοίνωσε την πρωτοβουλία της κυβέρνησης) και άλλες συμπεριφορές που παραπέμπουν σε ανηλίκους θα «κοκκινίζουν» λογαριασμούς ως fake ID (ψεύτικης ταυτότητας) και θα τους περιορίζουν μέχρι να γίνει ο επανέλεγχος της ηλικίας.

Ακόμα και στο σενάριο που κάποιος γονιός παρέχει τον λογαριασμό του σε ανήλικο τέκνο για να σερφάρει στα κοινωνικά δίκτυα, θα πρέπει να επαναλάβει τη διαδικασία ταυτοποίησης με βιντεοκλήση.

Διαδικασία εγγραφής

Τα παραπάνω, τα οποία δεν αρέσουν ακριβώς στις πλατφόρμες, θα είναι το τελευταίο ανάχωμα προστασίας των ανηλίκων από τους κινδύνους που κρύβονται στα κοινωνικά δίκτυα. Η πρώτη γραμμή άμυνας, όπως έχει αποκαλύψει το «ΘΕΜΑ», θα είναι το Kids Wallet, το οποίο αποτελεί μια έτοιμη και δοκιμασμένη στην καθημερινότητα εφαρμογή της κυβέρνησης, η οποία αναπτύχθηκε από το υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης.

Το Kids Wallet μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως εθνικός μηχανισμός επαλήθευσης ηλικίας για πλατφόρμες social media, εξασφαλίζοντας ότι μόνο χρήστες με πιστοποιημένη ηλικία μπορούν να δημιουργούν λογαριασμούς. Τα social media πρέπει να ενσωματώσουν την επαλήθευση του Kids Wallet ως μέρος της διαδικασίας εγγραφής, αντί απλώς να εμπιστεύονται την αυτοαναφερόμενη ηλικία. Για τους ήδη εγγεγραμμένους χρήστες θα ζητηθεί εκ νέου η επαλήθευση ηλικίας με deadline, π.χ., 90 ημερών, όπου μετά θα κλειδώνεται ο λογαριασμός τους.

Πάντως, σε όσους παραπέμπουν στην αυστραλιανή εμπειρία, αλλά και στο γεγονός ότι οι ανήλικοι σήμερα έχουν σχέση με τα κοινωνικά δίκτυα που τους κάνει να φαίνονται… σούπερ χάκερ στα μάτια των μεγαλύτερων, παράγοντες του υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης εξηγούν ότι η ανίχνευση των λογαριασμών δεν θα βασίζεται αποκλειστικά στη διεύθυνση IP, καθώς αυτό θα μπορούσε να παρακαμφθεί μέσω χρήσης VPN.

Αντίθετα, θα εφαρμόζεται πολυπαραγοντικός έλεγχος, που θα περιλαμβάνει συνδυαστικά:

1. Σύνδεση από IP εντός ελληνικής επικράτειας.
2. Δηλωμένος τόπος κατοικίας στην Ελλάδα.
3. Επιλογή ελληνικής γλώσσας ως κύριας γλώσσας λογαριασμού ή συσκευής.
4. Δημιουργία λογαριασμού μέσω ελληνικού τηλεπικοινωνιακού παρόχου.
5. Συστηματική ανάρτηση περιεχομένου στην ελληνική γλώσσα.
6. Χρήση ελληνικού αριθμού κινητού για επαλήθευση.
7. Γεωεντοπιστικά δεδομένα συσκευής (όπου παρέχεται συγκατάθεση).

Με την εφαρμογή των προαναφερθεισών «επιπλέον δικλίδων ασφαλείας», η ρύθμιση δεν θα περιορίζεται σε έλεγχο IP, αλλά θα βασίζεται σε συνδυαστική αξιολόγηση στοιχείων χρήστη. Αυτό καθιστά ουσιαστικά αναποτελεσματική την απλή χρήση VPN ως μέσο παράκαμψης του συστήματος.

Η ρύθμιση που επεξεργαζόταν εδώ και πολύ καιρό η ελληνική κυβέρνηση, στην περίπτωση της εφαρμογής της στην Ελλάδα (καθώς η χώρα μας ηγείται μιας «συμμαχίας των προθύμων» επάνω σε αυτό το ζήτημα, στην οποία συμμετέχουν η Γαλλία, η Ισπανία, η Ιταλία, η Δανία και φυσικά η Κύπρος), αφορά όλους τους ανηλίκους κάτω των 15 ετών που διαμένουν στην ελληνική επικράτεια, ανεξαρτήτως ιθαγένειας. Γι’ αυτούς τους -πρώην σε λίγο καιρό- χρήστες θα απαγορεύεται η δημιουργία και διατήρηση προσωπικού λογαριασμού σε πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης.

Θα απαγορεύονται η πρόσβαση σε προσωποποιημένο περιεχόμενο, αλγοριθμικά feeds, καθώς και η ιδιωτική ανταλλαγή μηνυμάτων στις συγκεκριμένες πλατφόρμες που αφορά το μέτρο (Facebook, Instagram, TikTok, Snapchat). Δεν θα επιτρέπεται γονική συναίνεση ως εξαίρεση και η απαγόρευση θα είναι καθολική.

Αμέσως μετά την εφαρμογή του age ban με την απαγόρευση πρόσβασης στα κοινωνικά δίκτυα των παιδιών κάτω των 15 ετών, ακολουθεί νέα δέσμη μέτρων. Οπως αποκαλύπτει σήμερα το «ΘΕΜΑ», πρόκειται για μέτρα που θα αφορούν τους ανηλίκους ηλικίας άνω των 15 ετών και κάτω των 18, με σκοπό την προστασία τους από όλους τους κινδύνους που απορρέουν από τη χρήση των πλατφορμών κοινωνικών δικτύων.

Τα μέτρα, σύμφωνα με πληροφορίες, θα είναι απολύτως εστιασμένα στην προστασία των προσωπικών δεδομένων των ανηλίκων από την… ασταμάτητη όρεξη των πλατφορμών social media, στην προστασία από παιδόφιλους και άλλα «αρπαχτικά» που στοχεύουν ανηλίκους, αλλά και στην περιφρούρηση της υγείας και της ευεξίας των νέων.

Πώς θα γίνει αυτό; Και σε αυτή την περίπτωση, το βασικό όπλο θα είναι το Kids Wallet, μέσω του οποίου θα γίνεται η υποχρεωτική επαλήθευση ηλικίας για τη δημιουργία λογαριασμού εφεξής ή για τη διατήρηση, εφόσον πρόκειται για ανήλικο άνω των 15.

Teen Account Settings

Αφού θα διαπιστώνεται η ηλικία, θα ενεργοποιούνται οι ρυθμίσεις που ονομάζονται «Τeen Αccount Settings» στο Kids Wallet. Ουσιαστικά, για τους διαφημιστικούς αλγόριθμους, οι λογαριασμοί των Ελλήνων ανηλίκων θα είναι σε «shadow mode» και άρα ανύπαρκτοι.

Η αυτόματη ενεργοποίηση των αυξημένων ρυθμίσεων προστασίας των Τeen Account Settings, εκτός της απενεργοποίησης της προσωποποιημένης διαφήμισης, θα περιορίζει τις αλληλεπιδράσεις με αγνώστους και ιδιαίτερα μη επαληθευμένους ή ενήλικους λογαριασμούς, ουσιαστικά μπλοκάροντας τα ιδιωτικά μηνύματα από αγνώστους.

Ανάμεσα στα μέτρα που θα έρθουν για τους ανήλικους χρήστες των κοινωνικών δικτύων, είναι και ο περιορισμός της νυχτερινής χρήσης τους. Σύμφωνα με τις πληροφορίες που έχει στη διάθεσή του το «ΘΕΜΑ», το Kids Wallet θα περιορίζει (αφήνοντας μικρά χρονικά παράθυρα λειτουργίας) ή θα μπλοκάρει τη χρήση των social media από τα μεσάνυχτα έως το πρωί.

Εως σήμερα προκρίνεται ο περιορισμός χρήσης τους από τις 12 τα μεσάνυχτα έως τις 6 το πρωί, ώστε να προστατευτούν οι ανήλικοι από τον εθισμό του doom scrolling, το οποίο προκαλεί -μεταξύ άλλων- και στέρηση ύπνου, με δραματικές συνέπειες στη σωματική, εγκεφαλική και ψυχική υγεία τους.